Verslag van het tiende HMi symposium op 19 mei in het Beatrix theater te Utrecht.

Kwaliteit van zorg is een dynamisch, zich telkens vernieuwend proces. In 1999 verscheen het eerste HKZ Certificatieschema Dialysecentra. Dit jaar verschijnt alweer de derde, herziene versie van het schema, terwijl inmiddels ruim 80% van de Nederlandse dialysecentra
een kwaliteitskeurmerk bezit.
Ter gelegenheid van de verschijning van het herziene certificatieschema werd door het Hans Mak Instituut in samenwerking met Diavisie, Nierpatiëntenvereniging Nederland en Stichting HKZ  een symposium georganiseerd waarin vele kanten van de kwaliteitszorg aan de orde kwamen.

Juist de veelzijdigheid van kwaliteit, zoals gememoreerd door dagvoorzitter Laurie Ickenroth (HKZ) tijdens de opening van het symposium, werd naarmate de dag vorderde steeds meer zichtbaar. Zowel in de plenaire bijeenkomst waarin vele facetten van kwaliteitsmanagement en opvattingen over kwaliteit de revue passeerden, als in de workshops waarin op praktische wijze gewerkt werd aan specifieke onderwerpen uit de kwaliteitszorg.

Vernieuwd certificatieschema
Het symposium ging van start met een presentatie van Kaat van der Haar, beleidsmedewerker van Stichting HKZ, over het vernieuwde Certificatieschema Dialysecentra. Meer dan in de vorige versie wordt hierin de nadruk gelegd op de verbetercyclus; het lerend vermogen van de organisatie. De basis hiervan is de PDCA (plan, do, check & act) cyclus. Waar aanvankelijk procedures centraal stonden, zijn de normen nu resultaatgerichter geformuleerd en wordt de patiënt centraal gesteld. Naast de vertrouwde uitgave van het certificatieschema in boekvorm, bestaat nu ook de mogelijkheid een abonnement te nemen op HKZ digitaal, het online informatiesysteem van de HKZ. Link presentatie

Workshops
De ochtenduren waren verder gevuld met workshops waarbij een actieve rol van de deelnemers verwacht werd. De onderwerpen: Patiëntveiligheid (verslag), Prestatie-indicatoren (verslag), Het meten van patiënttevredenheid (verslag) en Risicomanagement (verslag) trokken veel symposiumgangers die enthousiast participeerden. 

Tien jaar certificering dialysecentra
Na de lunch volgde een presentatie van Chris Hagen, voorzitter van de kwaliteitscommissie van de NfN  waarin hij stil stond bij tien jaar kwaliteitssysteem in de dialysecentra. In deze presentatie werd zowel  teruggekeken op de resultaten van de afgelopen tien jaar, als een perspectief op de toekomst geschetst. Een samenvatting van de presentatie zal binnenkort gepubliceerd worden.

Wetenschappelijke onderbouwing indicatoren
In haar bijdrage beschreef Eugénie van den Ham, senior onderzoeker MUMC, hoe in het onderzoek ‘De meerwaarde van certificering toegepast bij Ketenzorg patiënt met nierfunctiestoornissen’ indicatoren, zowel generiek als ziektespecifiek op een gestructureerde wijze ontwikkeld en getoetst worden. Resultaten van deze studie worden later dit jaar verwacht. Link presentatie

Patiëntenperspectief op kwaliteit
Vervolgens kwam het perspectief van patiënten op kwaliteit aan bod middels een aantal filmpjes waarin nierpatiënten aan het woord komen over hun ervaringen in de zorg. Link filmpjes

De bijdrage van Diana Delnoy, directeur van het Centrum Klantervaring Zorg sloot hierop aan, in haar presentatie stond de recent ontwikkelde CQ Index (Consumer Quality Index) Dialyse centraal. In deze vragenlijst wordt de ervaring van de patiënt met het centrum gemeten en niet de tevredenheid, omdat ervaring een beter aanknopingspunt biedt voor verbetering dan alleen tevredenheid. Inmiddels is de vragenlijst getest in zestien centra waarbij de uitkomsten weinig verschil tussen de centra lieten zien. De CQ Index Dialyse is  daarom vooral een geschikt instrument voor interne kwaliteitsverbetering en niet geschikt om centra onderling met elkaar te vergelijken. Link presentatie

Volgende stap in het kwaliteitssysteem: risicomanagement
Chris van Buul, senior lead assesor LRQA, beschreef een methode (HFMEA: Healthcare Failure Mode and Effects Analysis) waarmee risicomanagement gekoppeld wordt aan het kwaliteitssysteem. Met deze methode worden risico’s in het dialysecentrum opgespoord en in kaart gebracht; waarop vervolgens actie ondernomen wordt. Hiermee kan voldaan worden aan de voorwaarde tot risico-inventarisatie geformuleerd in HKZ norm 1.1.4 t/m 1.1.6. Voor meer informatie zie workshop Kwaliteit. Link presentatie

Betrokken partijen in de kwaliteitszorg: zorgaanbieders, zorgverzekeraars, de inspectie
Vervolgens kwamen drie partijen in de gezondheidszorg aan het woord die allen vanuit hun eigen perspectief de huidige staat van de kwaliteitszorg bespraken.

Als eerste Rob Dillmann, directeur Zaans Medisch Centrum die voor hij aan zijn presentatie begon, de dialysewereld een compliment maakte met de voortvarendheid waarmee het onderwerp kwaliteit is opgepakt. Andere specialismen blijven ver achter, terwijl het belang van kwaliteit en veiligheid evident is. Onderzoek heeft uitgewezen dat er zich in de gezondheidzorg jaarlijks 1736 vermijdbare sterfgevallen voordoen. Genoeg reden om tot actie te komen. Maar bij het streven naar een betere kwaliteit doen zich een aantal knelpunten voor: de zogenaamde transparantieparadox, meer openheid betekent ook meer alarmerende krantenkoppen; de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor kwaliteit is niet altijd even helder en in- en extern toezicht lopen door elkaar heen. Dit leidt vanuit bestuurlijk perspectief tot een aantal stevige opdrachten voor de toekomst: inspanningen op het gebied van kwaliteit zichtbaar maken, verwachtingen managen, intern en extern toezicht op elkaar afstemmen en het moreel eigenaarschap wat betreft de gang van zaken in het ziekenhuis op zich nemen. Link presentatie

Hierna bracht Tony Lamping, directeur Zorgverzekeraars Nederland de visie op kwaliteit van de zorgverzekeraars naar voren. De kwaliteit van de kwaliteit van zorg wordt bepaald door 1) de zorginhoudelijke kwaliteit die zoveel mogelijk gebaseerd moet zijn op evidence based richtlijnen, 2) de kwaliteit van communicatie, voorlichting en bejegening die getoetst kan worden met behulp van de CQ Index. En 3) de kwaliteit van samenhang & organisatie, waaraan nog veel verbeterd moet worden. De zorgverzekeraars kiezen hierbij voor het patiëntenperspectief en werken samen met patiëntenorganisaties aan verbetering van de uitkomsten. Link presentatie

Tot slot sprak Nellie Veeke, inspecteur bij de Inspectie voor de Volksgezondheid over hun rol in de kwaliteit van zorg. Die rol wordt door haar als een balans tussen vertrouwen en controle gekenschetst. De Inspectie heeft zich de laatste jaren ontwikkeld van toezichthouder tot  een handhavingsorganisatie en hanteert de kwaliteitskaders en indicatoren die door het veld ontwikkeld zijn als handhavingsnorm. Daarnaast is de beoordeling van de kwaliteit van zorg door de patiënt van groot belang, voornamelijk bestaand uit een gevoel van veiligheid en vertrouwen van de patiënt in de geleverde zorg. Link presentatie