PROJECT GROEPSREVALIDATIE VOOR NIERPATIËNTEN

Achtergrond
Inspanningsintolerantie en spierzwakte komen zéér frequent voor bij dialyse- en niertransplantatiepatiënten. Als gevolg hiervan leiden vele patiënten een zittend bestaan, hetgeen een negatieve impact heeft op de kwaliteit van leven.

Het is van groot belang dat er meer aandacht besteed wordt aan fysieke training en het bewerkstelligen van een actievere leefstijl bij niertransplantatie- en dialysepatiënten. De behandeling van deze nierpatiënten is niet compleet zonder een interventie die hierop gericht is! Aandacht voor een goede fysieke en mentale conditie dient dan ook een structureel onderdeel te worden van de reguliere zorg voor deze patiënten.
In het onderzoeksproject ‘Body composition and muscle dysfunction in renal patients: underlying mechanisms and the response to exercise training’, binnen de vakgroep Interne Geneeskunde van het academisch ziekenhuis Maastricht uitgevoerd met financiële steun van de Nierstichting, werd aangetoond dat fysieke training zeer gunstige effecten heeft op de inspanningscapaciteit, spierkracht en kwaliteit van leven van dialyse- en niertransplantatiepatiënten. De functionele respons op training van dialyse- en transplantatiepatiënten bleek vergelijkbaar met die van gezonde personen die gematched waren voor leeftijd en geslacht. Ziektegerelateerde factoren zoals uremie, ondervoeding, chronische inflammatie, de weerstand voor anabole hormonen, het gebruik van corticosteroïden en de ook na transplantatie vaak subnormale nierfunctie, lijken de respons op fysieke training bij dialyse- en niertransplantatiepatiënten niet in de weg te staan.

Doel
Het doel van het project 'Groepsrevalidatie voor nierpatiënten' is het implementeren van een laagdrempelig, breed toegankelijk revalidatieprogramma voor niertransplantatie- en dialysepatiënten, dat bijdraagt aan het optimaliseren van het fysieke en sociale functioneren, het psychosociaal welbevinden, de kwaliteit van leven en de maatschappelijke participatie van deze patiëntengroep. Om dit doel te bereiken wordt een organisatie- en implementatiestructuur ontwikkeld en wordt de basis voor structurele financiering van het revalidatieprogramma gelegd.
 
Pilot
In een pilotstudie wordt enerzijds de ontwikkelde organisatie- en implementatiestructuur en anderzijds de doelmatigheid (lange termijneffecten en de kosteneffectiviteit) van het revalidatieprogramma geëvalueerd. Om de doelmatigheid adequaat te evalueren is gekozen voor een gerandomiseerd design, dat wil zeggen dat niertransplantatie- en dialysepatiënten in de studie ‘at random’ (willekeurig) worden toegewezen aan ófwel de revalidatiegroep ófwel de controlegroep.
De patiënten in de revalidatiegroep participeren in het twaalf weken durende revalidatieprogramma dat bestaat uit een fysiek programma (groepsprogramma met individuele differentiatie, zoals ontwikkeld en geëvalueerd in Maastricht) en educatieve modules die beogen patiënten weerbaarder te maken. Dit wordt gevolgd door een twaalf maanden durende follow-up periode waarin de patiënten de standaard medische behandeling ontvangen.
De patiënten in de controlegroep ontvangen gedurende de vijftien maanden durende studieperiode de standaard medische behandeling waarvan een fysieke trainingsinterventie en educatieve modules géén onderdeel uitmaken. Wél zullen patiënten in de controlegroep een beweegadvies krijgen volgens de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. In beide groepen zullen de kwaliteit van leven, inspanningscapaciteit, spierkracht, het fysieke activiteitenniveau, de vermoeidheid en arbeidsparticipatie worden gemeten op diverse momenten tijdens de studieperiode.

De pilotstudie zal worden uitgevoerd in vier revalidatiecentra in Nederland: ’t Roessingh te Enschede, De Hoogstraat te Utrecht, de Lindenhof te Goes en het Centrum voor Integrale Revalidatie Orgaanfalen te Horn. Naar verwachting zal het project begin 2009 van start gaan.

Bovengenoemd project zal uitgevoerd worden door het academisch ziekenhuis Maastricht (vakgroep Interne Geneeskunde, onderafdeling Nefrologie) in samenwerking met het Hans Mak Instituut. Voor vragen kunt u contact opnemen met het Hans Mak Instituut: info@hansmakinstituut.nl.
Dit project wordt gefinancierd door de Nierstichting Nederland en het Innovatiefonds Zorgverzekeraars.