Kwaliteitsborging dialysecentra, weer een stap vooruit

Het is alweer 10 jaar geleden dat het HKZ Certificatieschema Dialysecentra ontwikkeld werd. In 1997 werd het schema aangevraagd, in 1998 werd er aan gewerkt, in 1999 was het klaar. Waarom werd dit traject eigenlijk gestart? De aanleiding was eenvoudig. Dialyse zou de beschermde status als zogenaamde 'artikel 18 voorziening' kwijtraken. Verwacht werd dat door de marktwerking een groot aantal nieuwe dialysecentra zou ontstaan. Op zich een goede ontwikkeling - de behandeling komt in veel gevallen dichter bij de patiënt en met meer capaciteit wordt in beginsel meer flexibiliteit gecreëerd -, maar de kwaliteit van de behandeling moet wel goed zijn en blijven. Om dat te kunnen vaststellen zijn normen nodig waaraan een centrum moet voldoen en is een onafhankelijke beoordeling van de resultaten belangrijk.

Toen het certificatieschema in 1999 gereed was, moest het in de centra worden uitgerold. Daarbij is de steun van de Nierstichting essentieel geweest. Centra die zich vóór 1 januari 2004 voor certificering hadden aangemeld, kregen het voorbereidingstraject inclusief de eerste certificatie vergoed. Ook een bestendige deelaccreditatie door het Nederlands Instituut voor Accreditatie van Ziekenhuizen (NIAZ) viel onder deze regeling. Bij een bestendige deelaccreditatie (niet te verwarren met een instellingsbrede NIAZ accreditatie!) wordt van het dialysecentrum een vergelijkbare kwaliteit geëist als bij HKZ certificatie.

Deze aanpak leidde er toe dat in korte tijd een groot aantal centra een kwaliteitskeurmerk kreeg. Belangrijk voor patiënten, die er van uit kunnen gaan dat zo'n centrum voldoet aan de eisen die patiënten aan de behandeling stellen en aan door medici en paramedici opgestelde normen en richtlijnen voor goede zorg. Belangrijk ook voor zorgverzekeraars voor wie het certificaat een basisgarantie is dat in het centrum goede en doelmatige zorg geleverd wordt. Voor zorgverzekeraars is certificatie dan ook dé inkoopindicator.
Eind 2007 zijn er in Nederland 66 dialysecentra waarvan 86% een certificaat of een bestendige deelaccreditatie heeft. Een actueel overzicht van alle gecertificeerde centra is hier te vinden.

Kwaliteit in ontwikkeling
De kwaliteitsborging van dialysecentra in Nederland is goed geregeld, maar het is geen statisch proces, maar een levend systeem. Op basis van nieuwe inzichten worden de kwaliteitscriteria periodiek aangepast. Het afgelopen jaar is gewerkt aan een nieuwe versie van het HKZ Certificatieschema Dialysecentra; de derde versie sinds 1999. Dit nieuwe schema is anders opgebouwd dan de vorige versies en volgt, waar mogelijk, de 'Plan Do Check Act' cyclus. Daardoor komt het accent nog meer op het verbeteren van de zorg te liggen. Het schema zal deze zomer gereed zijn. Bij het opstellen van dit nieuwe schema was ook een vertegenwoordiging van het NIAZ betrokken. Als in de toekomst bij de audits één uniform beoordelingssysteem wordt gehanteerd, zal dat voor de centra een belangrijke verbetering betekenen.

In 2008 komt er niet alleen een nieuw certificatieschema, maar zullen ook de visitatiestellingen worden geactualiseerd. De visitatiestellingen worden vanuit de plenaire visitatiecommissie NFN/V&VN Dialyse en Nefrologie door de beroepsgroepen zelf ontwikkeld en horen bij het certificatieschema. In de visitatiestellingen staan de beroepsinhoudelijke eisen die aan goede zorg worden gesteld. Waar relevant, wordt verwezen naar evidence based richtlijnen. Op deze wijze is een compleet systeem van kwaliteitsborging ontstaan waarbij niet alleen processen, maar ook uitkomsten van de geleverde zorg kunnen worden getoetst. De (nu nog) actuele visitatiestellingen zijn hier te vinden.

Dr. E.W. (Els) Boeschoten